به گزارش بامداد زاگرس آنلاین : در ادامه برنامههای چهارمین دوره جشنواره ملی اتودهای نمایشی ایران در شهرستان بوکان، نشست نقد و بررسی آثار با حضور هنرمندان، داوران، عوامل جشنواره و جمعی از فعالان تئاتر برگزار شد.
در این نشست، مهدی منصور، منتقد و پژوهشگر تئاتر، با نگاهی تخصصی به بررسی برخی از ویژگیهای ساختاری و اجرایی آثار پرداخت و بر ضرورت پیوند میان آموزش نظری و تجربه عملی در فرایند تولید اتود تأکید کرد.
این نشست با حضور دکتر عباس شاهمحمدی، مدیر دبیرخانه دائمی جشنوارههای ادارهکل هنرهای نمایشی کل کشور برگزار شد و موضوع آموزش هنرجویان و چگونگی انتقال مفاهیم تخصصی تئاتر به صحنه، از محورهای مهم گفتوگو بود.
ساختار اتود؛ فراتر از یک اجرای کوتاه
مهدی منصور در نخستین محور نقد خود، بر اهمیت شناخت ساختار اتود تأکید کرد و گفت اتود نمایشی صرفاً یک اجرای کوتاه یا طرح اولیه یک نمایش نیست، بلکه میتواند بهعنوان یک فرآیند آزمایشی برای کشف ایده، کنش، شخصیت، ریتم و امکانات اجرایی مورد استفاده قرار گیرد.
به اعتقاد این منتقد، یک اتود زمانی از انسجام نمایشی برخوردار است که میان ایده مرکزی، کنش بازیگر، فضای صحنه و مسیر اجرایی آن ارتباط مشخصی وجود داشته باشد و عناصر صحنه صرفاً در کنار یکدیگر قرار نگیرند.
کارگاه؛ حلقه اتصال آموزش و اجرا
دومین محور مطرحشده در نشست، اهمیت کارگاه در فرایند تولید اتود بود.
منصور کارگاه را فضایی برای تجربه، آزمون، خطا و اصلاح دانست؛ جایی که هنرجو میتواند پیش از رسیدن به اجرای نهایی، ظرفیتهای بدن، صدا، حرکت، ریتم، فضا و رابطه میان بازیگر و عناصر صحنه را آزمایش کند.
بر این اساس، آموزش تئاتر زمانی میتواند به نتیجه عملی برسد که مفاهیم نظری در فرآیند تمرین و تجربه صحنهای مورد آزمایش قرار گیرند و هنرجو تنها دریافتکننده اطلاعات نظری نباشد.
ضرورت عبور از تکرار الگوی مونودراما
بخش دیگری از این نقد به استفاده گسترده از الگوی تکبازیگر و مونولوگ اختصاص داشت.
منصور تأکید کرد که اتود الزاماً به معنای قرار گرفتن یک بازیگر در مرکز صحنه و روایت مستقیم یک متن نیست و میتوان از ظرفیتهای دیگری همچون فضا، اشیا، نور، صدا، حرکت، سکوت و ریتم برای ایجاد تنوع در بیان نمایشی استفاده کرد.
از این منظر، عبور از الگوی مونودراما به معنای حذف اجرای تکبازیگر نیست، بلکه به معنای گسترش دامنه امکانات اجرایی و جلوگیری از تبدیل شدن یک شیوه مشخص به الگوی تکرارشونده در تولید اتود است.
میزانسن؛ ابزار تولید معنا
چهارمین محور مورد تأکید در این نشست، میزانسن بود.
مهدی منصور با اشاره به ضرورت استفاده آگاهانه از فضای صحنه، میزانسن را صرفاً جابهجایی بازیگر در صحنه ندانست و بر ارتباط میان بدن، فاصله، جهت حرکت، مکث، نور، اشیا و تمرکز دیداری تأکید کرد.
در این نگاه، میزانسن زمانی به یک عنصر مؤثر دراماتیک تبدیل میشود که هر حرکت، سکون یا تغییر موقعیت بازیگر، دارای نسبت مشخصی با وضعیت نمایشی و تولید معنا باشد.
هشدار درباره استفاده سطحی از اصطلاحات تخصصی
یکی از بخشهای مهم نشست، به موضوع آموزش و استفاده از مفاهیم تخصصی در میان هنرجویان اختصاص داشت.
منصور تأکید کرد که آشنایی با واژگان تخصصی تئاتر، بهتنهایی به معنای شناخت تئاتر نیست. اصطلاحاتی مانند میزانسن، ریتم، فرم، بدن، ساختار و مونودراما زمانی برای هنرجو کاربرد واقعی پیدا میکنند که از مسیر آموزش صحیح، تمرین و تجربه عملی عبور کرده باشند.
او با اشاره به آسیب استفاده سطحی از زبان تخصصی گفت، اگر اصطلاح تخصصی پیش از تجربه و فهم عملی به هنرجو منتقل شود، ممکن است به جای آنکه ابزار کشف و تحلیل باشد، به یک پوشش لفظی برای ضعف تجربه تبدیل شود.
از نگاه مطرحشده در این نشست، هنرجو نباید صرفاً «واژههای تئاتری» را یاد بگیرد؛ بلکه باید بتواند مفهوم هر واژه را در فرآیند تمرین، بدن بازیگر، فضای صحنه و ساختار اجرایی تجربه و تحلیل کند.
در غیر این صورت، فاصله میان «دانستن اصطلاح» و «فهمیدن مفهوم» افزایش پیدا میکند و نتیجه آن میتواند شکلگیری اجرایی باشد که از نظر واژگان تخصصی غنی، اما از نظر تجربه صحنهای و منطق اجرایی کمعمق است.
آموزش، تجربه و صحنه
نشست نقد و بررسی آثار چهارمین جشنواره ملی اتودهای نمایشی ایران در بوکان، در نهایت بر ضرورت ارتباط سه عنصر آموزش، تجربه و اجرا تأکید داشت.
در این رویکرد، جشنواره تنها محل ارائه و ارزیابی آثار نیست، بلکه میتواند بستری برای گفتوگو، انتقال تجربه، نقد تخصصی و اصلاح مسیر آموزشی هنرجویان و گروههای نمایشی باشد؛ مسیری که در آن اتود از یک تمرین ساده فراتر میرود و به ابزاری برای کشف زبان شخصی و امکانات اجرایی هنرمند تبدیل میشود.
در این رویکرد، جشنواره تنها محل ارائه و ارزیابی آثار نیست، بلکه میتواند بستری برای گفتوگو، انتقال تجربه، نقد تخصصی و اصلاح مسیر آموزشی هنرجویان و گروههای نمایشی باشد؛ مسیری که در آن اتود از یک تمرین ساده فراتر میرود و به ابزاری برای کشف زبان شخصی و امکانات اجرایی هنرمند تبدیل میشود.
نظرتان را درباره این مطلب بنویسید !
ارسال دیدگاه